Czy smartphone wpływa na nasze możliwości intelektualne?
W mediach można znaleźć informacje na temat badań o ogłupiającym wpływie nowych technologii. Pomimo niejednoznacznych informacji na temat powiązania smartphone’ów z możliwościami intelektualnymi ludzi, często można spotkać się z opiniami, że ich wpływ jest negatywny. W tym artykule odniosę się do jednego z takich badań.
Od kilku lat szeroko dyskutowanym problemem jest kwestia wpływu nowych technologii na inteligencję, koncentrację i pamięć. W środowisku naukowym trwa dyskurs, który nie przeszkadza jednak zwolennikom oraz przeciwnikom na śmiałe i jednoznaczne oceny. Pojedyncze badania bardzo często stają się źródłem informacji o ogłupiającym wpływie nowych technologii. Czy jednak w istocie nasze umiejętności intelektualne zmniejszają się, gdy korzystamy ze smartphonów i tysięcy dostępnych w nich aplikacji?
Doniesienia o obniżeniu IQ są przedwczesne
W mediach często pojawiają się doniesienia o tym, że nowe technologie obniżają IQ i powodują, że w uproszczeniu – stajemy się głupsi jako społeczeństwo. Należy wskazać, że takie wnioski są zbyt pochopnie wyciągane. Dotychczasowe analizy naukowców pozwalają jednak stwierdzić, że nowe technologie wpływają na percepcję, rozpraszają uwagę, co w konsekwencji wpływa negatywnie na wyniki rozwiązywanych testów. Tego typu zjawisko jest czasowe i nie powoduje trwałego spadku inteligencji.
Obniżenie percepcji
Badania wskazują, że smartphony należą do istotnych rozpraszaczy. Podczas nauki i pracy utrudniają skupienie uwagi na wykonywanej czynności, co w konsekwencji przekłada się na ryzyko popełnienia błędu oraz mniej wnikliwą analizę zadań. W efekcie można odnieść mylne wrażenie, że nowe technologie wpływają na możliwości intelektualne ludzi – w końcu brak koncentracji prowadzi niekiedy do pomyłek nawet przy bardzo prostych zadaniach.
Adrian F. Ward, Kristen Duke, Ayelet Gneezy i Maarten W. Bos opublikowali swoje badania w „Journal of the Association for Consumer Research”, wskazując na spadek możliwości kognitywnych wśród przebadanych użytkowników smartphonów nawet, gdy te były wyłączone. Badani gorzej wypadali w testach, gdy w ich pobliżu znajdowały się urządzenia mobilne. Co więcej w artykule Brain Drain: The Mere Presence of One’s Own Smartphone Reduces Available Cognitive Capacity autorzy zwracają także uwagę na fakt, że te same osoby wypadały w testach o wiele lepiej, gdy pozostawiły urządzenia w innym pomieszczeniu. Tym samym obniżenie możliwości poznawczych było czasowe.
Smartphone to nie telefon
Użytkownicy smartphonów mają problemy, aby efektywnie wykonywać zadnia nawet, gdy nie korzystają aktywnie ze swoich urządzeń mobilnych. Sama świadomość, że smartphone znajduje się w pobliżu powoduje częściowe przekierowanie uwagi na urządzenie. Jakbyśmy spodziewali się nadchodzącego powiadomienia. Do tego część osób posiada smartwatche, które nie pozwalają zapomnieć o komunikatach z różnych aplikacji. Z powyższych badań wynika jednak, że można skutecznie minimalizować negatywne skutki obniżenia percepcji związanej z korzystaniem ze smartphonów. Nie będzie to jednak takie proste, jak mogłoby się wydawać.
Po pierwsze należałoby skorzystać z trybu umożliwiającego jedynie odbieranie i wykonywanie połączeń tak, aby multifunkcjonalne urządzenie zredukować do roli przenośnego telefonu. Prawdopodobnie mało użytkowników zgodzi się na takie rozwiązanie. Trudno wyobrazić sobie sytuację, w której każdy bez poczucia straty zgodzi się na redukcję swojego urządzenia do roli zwykłego telefonu rodem z XIX wiecznej scenerii.
Po drugie – komunikacja nie tylko prywatna, ale także szkolna czy służbowa, bardzo często odbywa się za pomocą wielu aplikacji. Te natomiast obsługiwane są mobilnie przez smartphony. Ponadto wiele aplikacji mobilnych wspomaga pracę poprzez m.in. przechowywanie ważnych informacji. Wyłączenie się i odcięcie od świata może skutkować przeoczeniem ważnej informacji i błędem o innym źródle pochodzenia niż obniżenie percepcji przez nowe technologie. W tym zakresie dużo zależy od roli i stanowiska. Można sobie bowiem wyobrazić takie miejsca pracy, w których zakazane jest wynoszenie telefonów poza pokoje socjalne czy przebieralnie. Dotyczy to jednak określonych przedsiębiorstw i stanowisk.
Nowe technologie nie są takie złe
Analizując powyższe, można stwierdzić, że nowe technologie dają narzędzia, które pozwalają nam na rozwój. Sposób korzystania z nich może jednak wpływać na nasze życie, o wiele bardziej niż mogłoby się nam wydawać. Smartphone – podobnie jak inne narzędzia – źle użyty może przynieść niepożądane efekty.
